#124 Μονή της Παναγιάς Τόσκεσι

Χωροθέτηση

Στη δεξιά όχθη του Λακιώτικου Ποταμού, στα νότια του χωριού Αχλαδιά, βρίσκεται η Μονή της Αγίας Παρασκευής. Το μοναστήρι, ιδρύθηκε το 1905, στη θέση παλαιότερης , μικρών διαστάσεων εκκλησίας.

 

Στοιχεία Κατασκευής

Για δεκαετίες, αποτελεί το νεκροταφείο του χωριού, ενώ ο κυρίως ναός, είναι μια μονόκλιτη βασιλική με πρόναο, γυναικωνίτη, κυρίως ναό και ιερό βήμα. Το κωδωνοστάσιο το οποίο συναντάμε, είναι νεότερη κατασκευή και αποδίδεται σε δωρεά εύπορου κατοίκου της περιοχής.

 

Ιστορικά στοιχεία

Το μοναστήρι, ιδρύθηκε το 1905, στη θέση παλαιότερης , μικρών διαστάσεων εκκλησίας. Στον ίδιο χώρο επίσης βρισκόταν ένα μικρό οίκημα στο οποίο διέμενε μια ψυχικά διαταραγμένη γυναίκα, η Λαμπρινή Γιαννάκη. Η νεαρή γυναίκα, το 1900 και ενώ μετέφερε ξύλα, παρασύρθηκε από τον ισχυρό άνεμο και έπεσε από μεγάλο ύψος χωρίς να τραυματιστεί. Ταραγμένη από το ατύχημα και από το γεγονός ότι σώθηκε ανέπαφη, αφιερώθηκε στη θρησκεία, ενώ οι κάτοικοι την λάτρευαν σαν αγιασμένη. Κατόπιν υποδείξεώς της μάλιστα, βρέθηκε στην οικία της μια μικρή εικόνα της Αγίας Παρασκευής, προς τιμήν την οποίας οικοδομήθηκε στη συνέχεια ο μεταγενέστερος ναός. Η Λαμπρινή διέμενε στο νεόδμητο μοναστήρι, μέχρι το θάνατό της, σε ηλικία 21 ετών.

Το χρόνια που ακολουθούν το μοναστήρι θα γνωρίσει μεγάλη φήμη και πλούτο. Νέος κάτοικος της Μονής γίνεται ο Λάμπρος Τζίμας. Ο Τζίμας, αν και δεν ήταν μοναχός, προσέφερε καθοριστικά στη μονή. Εκτός του ότι κατασκεύασε τμήμα των υποδομών της, αποφάσισε να δημιουργήσει μια βιοτεχνία ριγανέλαιου, στην οποία θα επεξεργάζεται την άφθονη ρίγανη της περιοχής. Η κίνηση του αυτή σύντομα θα αποβεί κερδοφόρα, αυξάνοντας κατακόρυφα τα έσοδα της μονής.

Το μοναστήρι ήταν ενεργό μέχρι το 1960, ενώ το 1914, λειτούργησε στο εσωτερικό του, ένα πρωτόγονο διδακτήριο. Το εσωτερικό της μονής, υπέστη σφοδρές καταστροφές, κατά τον ανταρτοπόλεμο το 1943, όταν ο ΕΔΕΣ το χρησιμοποίησε κρατητήριο των κομμουνιστών

 

Πρόσθετα στοιχεία ιστορικού, πολιτιστικού και τουριστικού ενδιαφέροντος

Ο Δήμος Δωδώνης είναι δήμος της Περιφέρειας Ηπείρου, ο οποίος συστάθηκε από τη συνένωση των προϋπαρχόντων δήμων Αγίου Δημητρίου, Δωδώνης, Λάκκας Σουλίου και Σελλών και αποτελείται αποκλειστικά από χωριά. Ένας σύνθετος οικιστικός ιστός, απλώνεται σε όλη την έκταση της περιοχής, ο οποίος διακρίνεται τόσο για την ενδιαφέρουσα οικιστική δομή, όσο και για τα αξιόλογα φυσικά και αρχιτεκτονικά μνημεία.

Όσον αφορά τις αρχαιότητες, ξεχωρίζουν για τη σπουδαιότητά τους το αρχαίο θέατρο του Δωδωναίου Διός και το Μαντείο, τα οποία είναι γνωστά από την Ομηρική Εποχή. Σχετικά με τα βυζαντινής και μεταβυζαντινής περιόδου μνημεία, ξεχωρίζουν, μεταξύ πολλών, η εκκλησία της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος στο Επισκοπικό, η Μονή Αγίας Παρασκευής στα Σερβιανά, η Εκκλησία της Κοιμήσεως Θεοτόκου στα Ραβένια, η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου στο Θεριακήσι, η μονή Γεννήσεως Θεοτόκου, τα ερείπια των κελιών, το παλιό νεκροταφείο των καλογριών και το μεταγενέστερο κωδωνοστάσιο στους Δραμεσιούς, καθώς και πολλά ξωκλήσια (πχ. ξωκλήσι της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος στην Κωστάνιανη, ξωκλήσι του Αγίου Νικολάου στο χωριό Έλαφος, ξωκλήσι του Αγίου Ιωάννη στο χωριό Τύρια κ.α.).

Στην περιοχή μπορεί κανείς να δει, ακόμη, πολλά κτίσματα προβιομηχανικής περιόδου, βάσει των οποίων θα μπορέσει να συνθέσει την εικόνα της περιοχής διαχρονικά. Τέτοια κτίσματα είναι τα χάνια, ειδικά στο Κρυφοβό, με σημαντικότερο το χάνι του Αγίου Δημητρίου, ο νερόμυλος στην Κοπάνη, το νεροτριβείο στη Βουλιάστα που είναι ακόμη σε λειτουργία, το χάνι του Σίμου Παπά στην Κωστάνιανη κ.α. Επίσης, στο χωριό Σενίκο, μπορεί κανείς να θαυμάσει τα ομορφότερα γεφύρια της περιοχής που αποτελούν δείγματα της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής.

Επίσης, ο επισκέπτης μπορεί να ενημερωθεί για τα σημεία ιστορικού-πολιτιστικού-αρχαιολογικού ενδιαφέροντος στα μουσεία που υπάρχουν σε ορισμένα χωριά, όπως το Στρατιωτικό Μουσείο Στρατηγείου Πολέμου που στεγάζεται στο Χάνι Εμίν-Αγά στο χωριό Μυροδάφνη, το Υπαίθριο Λαογραφικό Μουσείο της Πέρδικας, το Λαογραφικό Μουσείο στο χωριό Πολύγυρος κ.α.

Η πληθωρική φύση της περιοχής, εκτός από το έντονο αρχαιολογικό και ιστορικό ενδιαφέρον που παρουσιάζει, καθιστά την Δωδώνη μοναδικό προορισμό για αποδράσεις, περιηγήσεις και μια σειρά δραστηριοτήτων για τους λάτρεις του εναλλακτικού τουρισμού. Ο επισκέπτης θα μπορέσει να απολαύσει μοναδικές πεζοπορικές διαδρομές, που προσφέρει ο ορεινός όγκος της Ολύτσικας, ενώ αν τύχει να επισκεφτεί την περιοχή της Δωδώνης, σε περιόδους αθλητικών διοργανώσεων, θα μπορέσει να συμμετάσχει σε Αγώνες ορεινού τρεξίματος. Στα πλαίσια του εναλλακτικού τουρισμού, δίνεται στον επισκέπτη μια μοναδική ευκαιρία κατάδυσης, στη λίμνη Βουλιάστας, η οποία σχηματίζεται από τις πηγές του Λούρου.