#97 Οικία Κρυστάλλη

Χωροθέτηση

Το Συρράκο (ή Σιράκο) είναι χωριό του νομού Ιωαννίνων, που ανήκει διοικητικά στον Δήμο Βορείων Τζουμέρκων. Είναι χτισμένο σε μία πλαγιά του όρους Λάκμος, σε υψόμετρο 1.150 μέτρων. Το Συρράκο στέκεται πάνω από την χαράδρα του ποταμού Χρούσια, παραπόταμου του Καλαρρύτικου και απέναντι του αντικρίζει τα Τζουμέρκα. Η οικία του ποιητή Κώστα Κρυστάλλη, βρίσκεσκεται στο κέντρο του παραδοσιακού οικισμού.

 

Στοιχεία Κατασκευής

Στο πατρικό σπίτι του ποιητή Κώστα Κρυστάλλη, στεγάζεται το λαογραφικό μουσείο και η βιβλιοθήκη όπου μπορεί κανείς να δει αντικείμενα της οικογένειας των Κρυστάλληδων, καθώς επίσης εκθέματα και δωρεές άλλων Συρρακιωτών.

Το αρχοντικό του ποιητή Κώστα Κρυστάλλη αποτελείται από ισόγειο και άνω όροφο. Η οικία διαθέτει περίτεχνη πέτρινη δομή μικρά παράθυρα και αξιόλογες γωνιές. Στην πέτρινη αυλή του αρχοντικού που αναπτύσσετε σε αναβαθμίδες, υπάρχει η προτομή του ποιητή.

 

Ιστορικά στοιχεία

Το χωριό Συρράκο είναι από τα ιστορικότερα αρχοντοχώρια του νομού Ιωαννίνων αλλά και όλης της Ηπείρου. Κατοικήθηκε πριν από τον 15ο αιώνα από Βλάχους. Την περίοδο της Οθωμανικής κυριαρχίας μετά το 1480 υπήρξε πρωτεύουσα ομοσπονδίας η οποία αποτελείτο από 42 χωριά. Διοικητικά, υπαγόταν στον Σουλτάνο και έτσι έχαιρε προνομιακής μεταχείρισης γεγονός που της επέτρεπε να ακμάσει οικονομικά, κυρίως λόγω του εμπορίου, της παραγωγής μάλλινων υφασμάτων και προϊόντων επεξεργασίας κρέατος. Το Συρράκο μαζί με τους Καλαρρύτες υπήρξαν τα μόνα χωριά της Ηπείρου που πήραν μέρος στην Ελληνική Επανάσταση από το 1821, με 720 οικογένειες και 3.500 κατοίκους. Οι Τούρκοι έκαψαν τον οικισμό (10/7/1821). Οι κάτοικοι έφυγαν προκειμένου να σωθούν. Επέστρεψαν το 1825, έκτισαν πάλι τον κατεστραμμένο από τους Τούρκους οικισμό. Τα χρόνια που ακολούθησαν η περιοχή άρχισε να ακμάζει εκ νέου. Η παρακμή της, στις αρχές του 20ου αιώνα οφείλεται στην υποχώρηση της ζήτησης για μάλλινα υφάσματα. Στην απογραφή του 1913 το Συρράκο αριθμούσε 3.500 κατοίκους. Η ανεξαρτησία της περιοχής κατακτήθηκε στις 23/11/1919.

Πρόσθετα στοιχεία ιστορικού, πολιτιστικού και τουριστικού ενδιαφέροντος

Τα "περήφανα Τζουμέρκα", όπως τα αναφέρει χαρακτηριστικά η λαϊκή μουσική παράδοση προσφέρουν απλόχερα στον επισκέπτη τους πλήθος εικόνων και χρωμάτων. Χαρακτηρίζονται από τις εναλλαγές του τοπίου αλλά και από τα πανύψηλα χιονισμένα συνήθως βουνά. Διαθέτουν παρθένο φυσικό περιβάλλον και πλούσια πολιτισμική παράδοση, πληθώρα ιστορικών μνημείων (αρχαιολογικοί χώροι, μαντεία) και μουσείων. Τα παραδοσιακά χωριά, τα ήθη και τα έθιμα, η φιλοξενία, η παραδοσιακή μουσική και γαστρονομία, ικανοποιούν τις απαιτήσεις ακόμα και του πιο απαιτητικού επισκέπτη.

Η περιοχή των Βορείων Τζουμέρκων παρουσιάζει κοινά ιστορικά, κοινωνικά, οικονομικά και πολιτιστικά χαρακτηριστικά, ωστόσο το κάθε χωριό δίνει τη δική του πινελιά, το δικό του ξεχωριστό χαρακτηριστικό, ολοκληρώνοντας έτσι το φανταστικό ψηφιδωτό που λέγεται Τζουμέρκα.

Στα χωριά μπορεί κανείς να συναντήσει αρχαιότητες (λείψανα από τείχη, τάφους κ.α.), βυζαντινά και μεταβυζαντινά μνημεία (μονές, εκκλησίες), πέτρινα γεφύρια (Γεφύρι στο Σόπατου (Συρράκο), του Φίλου (Καλαρρύτες), των Χριστών (Χριστοί), κ.α.) οικίες (πχ. Οικία Μπαλωμένου στο Αμπελοχώρι), καθώς και κτίσματα προβιομηχανικής περιόδου (πχ. ο νερόμυλος με τη νεροτριβή και τα μαντάνια του Αδ. Τσακτσίρα στα Πράμαντα). Από τις μονές-εκκλησίες, ανά τις περιοχές ξεχωρίζουν: η Ιερά μονή αγίας Παρασκευής στα Πράμαντα, ο Ιερός Ναός Αγίας Παρασκευής στο Αμπελοχώρι, ο Ι.Ν. Ταξιαρχών στο Πετροβούνι, ο Ι.Ν. Αγίου Νικολάου στο Καλέντζι, η Ιερά Μονή Φανερωμένης στο Φορτόσι, ο ναός Προφήτη Ηλία στη Δαφνούλα, οι ναοί του Αγίου Βλάσσιου και της Κοιμήσεως Θεοτόκου στο Ελληνικό, η Ιερά Μονή Ζωοδόχου Πηγής και ο ναός Αγ. Νικολάου στους Καλαρρύτες, ενώ υπάρχουν πολλές ακόμη, αξιόλογες εκκλησίες-μονές, προς επίσκεψη.

Τα Τζουμέρκα, εκτός όμως από ιστορικό-πολιτιστικό ενδιαφέρουν, έχουν αποκτήσει τα τελευταία χρόνια ένα πιστό τουριστικό κοινό, που επισκέπτεται την περιοχή και για το πλήθος των αθλητικών, υπαίθριων δραστηριοτήτων που παρέχει. Πεζοπορία, Mountain bike (εύκολες & δύσκολες διαδρομές), canyoning (στα φαράγγια του Πετροβουνίου και του Πάτερου), rafting και kayak (στον Άραχθο, Καλαρρύτικο, Αώο), είναι μερικές μόνο από τις δραστηριότητες στις οποίες μπορούν να επιδοθούν οι λάτρεις του εναλλακτικού τουρισμού. Επίσης, μια από τις πιο περιπετειώδεις δραστηριότητες στο βουνό είναι σίγουρα η αναρρίχηση, η καταρρίχηση (rappel) και το εναέριο πέρασμα (flying fox), ενώ εταιρίες εναλλακτικού τουρισμού της περιοχής, παρέχουν τη δυνατότητα εξάσκησης στην τοξοβολία.

Τέλος, η περιοχή των Τζουμέρκων διαθέτει πληθώρα εμπορικών καταστημάτων, εστιατόριων, καφενείων, ξενοδοχείων και ενοικιαζομένων δωματίων, παραδοσιακή αγορά, καταστήματα πώλησης τοπικών προϊόντων και λαϊκής τέχνης, καλύπτοντας έτσι τις απαιτήσεις και του πιο απαιτητικού επισκέπτη.


 

 


#98 Μοναστήρι Αγίας Παρασκευής (Παλιοχώρι)

Χωροθέτηση

Το Παλαιοχώρι Συρράκου είναι ένα μικρό ορεινό χωριό, εκτεταμένο σε μια μεγάλη γεωργοκτηνοτροφική έκταση 22 km2, στις απότομες δυτικές υπώρειες της κεντρικής Πίνδου. Το χωριό εκτείνεται μεταξύ της οροσειράς της Πρίζας και του ελατόδασους του Βριζοτοπίου και συνορεύει με τα δημοτικά διαμερίσματα Προσήλιου, Μιχαλιτσίου, Ποτιστικών, Ανατολική και την κοινότητα Βαθυπέδου.

Κοντά στο χωριό βρίσκεται η πηγή του Αγίου Γεωργίου. Από εκεί μπορεί κανείς να επισκεφτεί την Ιερά Μονή Αγίας Παρασκευής, της προστάτιδας των νερών. Στη θέση Χαλάσματα είναι χτισμένη η Ιερά Μονή Αγίας Παρασκευής. Πιο συγκεκριμένα, με κατεύθυνση προς το Συρράκο, περνώντας την πηγή του Αγίου Γεωργίου μέσα στα έλατα, συναντούμε ένα μονοπάτι που αρχίζει λίγο μετά το χωριό.

Το μοναστήρι, που είναι σχεδόν άγνωστο και μάλλον εγκαταλελειμμένο, το συναντούμε σε μια ώρα περίπου.

 

Στοιχεία Κατασκευής

Το Μοναστήρι είναι χτισμένο στη Ν.Δ. πλαγιά του υψώματος Πρίζα. Σήμερα είναι εγκαταλειμμένο, σώζεται κατά βάση μόνο το καθολικό του με αγιογραφίες που αποτελούν δείγματα της μεταβυζαντινής τεχνοτροπίας. Η ιστόρηση του ναού έγινε το 1878. Η Μονή της Αγ. Παρασκευής είναι κτίσμα του 19ου αιώνα.

Παλαιότερα μέχρι το 1995, μετά την λειτουργία στο μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής (26 Ιουλίου), γίνονταν πανηγύρι χωρίς όργανα, στο οποίο τραγουδούσαν οι Παλαιοχωρίτες που συμμετείχαν και δίνονταν γίδα βραστή δωρεά του παπά Φασούλη.

Σήμερα σώζεται κατά βάση το καθολικό της μονής με πρόναο, κυρίως ναό και δύο εσωτερικούς τρούλους. Αξιόλογες είναι οι αγιογραφίες βυζαντινής τεχνοτροπίας, που χρονολογούνται στα 1878.


Ιστορικά στοιχεία

Το χωριό κατά την Τουρκοκρατία, και μέχρι το 1880, αποτελούσε ενιαία κοινότητα με το σημερινό Συρράκο, που υπάγονταν μαζί με τα άλλα γειτονικά χωριά στην επαρχία Μαλακασίου. Το Παλαιοχώρι χωρίστηκε από το Συρράκο το 1880 επί άρχοντα Γούλα Αναστασίου Τοπάλη (Γούλα Τάσιου), παρά τις επίμονες αντιρρήσεις των Συρρακιωτών που δεν ήθελαν το χωρισμό. Τα όρια των δύο κοινοτήτων μπήκαν στην κορυφή του Τσάρκου-Πρίζας-Πλίνου. Η παράδοση φέρνει ως κοιτίδα του Συρράκου το σημερινό Παλαιοχώρι. Η άμεση σχέση φαίνεται από τον τρόπο ζωής, τα ήθη και τα έθιμα, τα δεκάδες τοπωνύμια με τα Συρρακιώτικα και τα Παλαιοχωρίτικα ονόματα και από την κοινή βλάχικη γλώσσα. Το Παλαιοχώρι απελευθερώθηκε από τους Τούρκους στα τέλη του 1912, όταν αντάρτικο ευζωνικό σώμα Κρητών με αρχηγό το λοχαγό Τρυπογιώργο έδιωξε τους κατακτητές από το φυλάκιο της Τρίκας και τους κυνήγησε ως τη γέφυρα του Παπαστάθη στον Άραχθο ποταμό.

Πρόσθετα στοιχεία ιστορικού, πολιτιστικού και τουριστικού ενδιαφέροντος

Τα "περήφανα Τζουμέρκα", όπως τα αναφέρει χαρακτηριστικά η λαϊκή μουσική παράδοση προσφέρουν απλόχερα στον επισκέπτη τους πλήθος εικόνων και χρωμάτων. Χαρακτηρίζονται από τις εναλλαγές του τοπίου αλλά και από τα πανύψηλα χιονισμένα συνήθως βουνά. Διαθέτουν παρθένο φυσικό περιβάλλον και πλούσια πολιτισμική παράδοση, πληθώρα ιστορικών μνημείων (αρχαιολογικοί χώροι, μαντεία) και μουσείων. Τα παραδοσιακά χωριά, τα ήθη και τα έθιμα, η φιλοξενία, η παραδοσιακή μουσική και γαστρονομία, ικανοποιούν τις απαιτήσεις ακόμα και του πιο απαιτητικού επισκέπτη.

Η περιοχή των Βορείων Τζουμέρκων παρουσιάζει κοινά ιστορικά, κοινωνικά, οικονομικά και πολιτιστικά χαρακτηριστικά, ωστόσο το κάθε χωριό δίνει τη δική του πινελιά, το δικό του ξεχωριστό χαρακτηριστικό, ολοκληρώνοντας έτσι το φανταστικό ψηφιδωτό που λέγεται Τζουμέρκα.

Στα χωριά μπορεί κανείς να συναντήσει αρχαιότητες (λείψανα από τείχη, τάφους κ.α.), βυζαντινά και μεταβυζαντινά μνημεία (μονές, εκκλησίες), πέτρινα γεφύρια (Γεφύρι στο Σόπατου (Συρράκο), του Φίλου (Καλαρρύτες), των Χριστών (Χριστοί), κ.α.) οικίες (πχ. Οικία Μπαλωμένου στο Αμπελοχώρι), καθώς και κτίσματα προβιομηχανικής περιόδου (πχ. ο νερόμυλος με τη νεροτριβή και τα μαντάνια του Αδ. Τσακτσίρα στα Πράμαντα). Από τις μονές-εκκλησίες, ανά τις περιοχές ξεχωρίζουν: η Ιερά μονή αγίας Παρασκευής στα Πράμαντα, ο Ιερός Ναός Αγίας Παρασκευής στο Αμπελοχώρι, ο Ι.Ν. Ταξιαρχών στο Πετροβούνι, ο Ι.Ν. Αγίου Νικολάου στο Καλέντζι, η Ιερά Μονή Φανερωμένης στο Φορτόσι, ο ναός Προφήτη Ηλία στη Δαφνούλα, οι ναοί του Αγίου Βλάσσιου και της Κοιμήσεως Θεοτόκου στο Ελληνικό, η Ιερά Μονή Ζωοδόχου Πηγής και ο ναός Αγ. Νικολάου στους Καλαρρύτες, ενώ υπάρχουν πολλές ακόμη, αξιόλογες εκκλησίες-μονές, προς επίσκεψη.

Τα Τζουμέρκα, εκτός όμως από ιστορικό-πολιτιστικό ενδιαφέρουν, έχουν αποκτήσει τα τελευταία χρόνια ένα πιστό τουριστικό κοινό, που επισκέπτεται την περιοχή και για το πλήθος των αθλητικών, υπαίθριων δραστηριοτήτων που παρέχει. Πεζοπορία, Mountain bike (εύκολες & δύσκολες διαδρομές), canyoning (στα φαράγγια του Πετροβουνίου και του Πάτερου), rafting και kayak (στον Άραχθο, Καλαρρύτικο, Αώο), είναι μερικές μόνο από τις δραστηριότητες στις οποίες μπορούν να επιδοθούν οι λάτρεις του εναλλακτικού τουρισμού. Επίσης, μια από τις πιο περιπετειώδεις δραστηριότητες στο βουνό είναι σίγουρα η αναρρίχηση, η καταρρίχηση (rappel) και το εναέριο πέρασμα (flying fox), ενώ εταιρίες εναλλακτικού τουρισμού της περιοχής, παρέχουν τη δυνατότητα εξάσκησης στην τοξοβολία.

Τέλος, η περιοχή των Τζουμέρκων διαθέτει πληθώρα εμπορικών καταστημάτων, εστιατόριων, καφενείων, ξενοδοχείων και ενοικιαζομένων δωματίων, παραδοσιακή αγορά, καταστήματα πώλησης τοπικών προϊόντων και λαϊκής τέχνης, καλύπτοντας έτσι τις απαιτήσεις και του πιο απαιτητικού επισκέπτη.

 

 


#99 Άγιος Νικόλαος (Συρράκο)

Χωροθέτηση

Η εκκλησία του Αγ. Νικολάου βρίσκεται στο κέντρο του χωριού Συρράκο.


Στοιχεία Κατασκευής

Είναι κτισμένη στον τύπο της τρίκλιτης βασιλικής, με τρούλο.

Το εσωτερικό δεν είναι αγιογραφημένο.


Ιστορικά στοιχεία

Σύμφωνα με επιγραφή στο εξωτερικό της αψίδας της κτίσθηκε το 1834.

Οι περισσότερες από τις εικόνες του ναού χρονολογούνται τον 19ο αιώνα. Ο ναός καταστράφηκε από πυρκαγιά και ανοικοδομήθηκε με δαπάνη του ευεργέτη Σπυρίδωνα Μπαλτατζή από το Συρράκο, στα τέλη του 19ου με αρχές του 20ου αιώνα.


Πρόσθετα στοιχεία ιστορικού, πολιτιστικού και τουριστικού ενδιαφέροντος

Τα "περήφανα Τζουμέρκα", όπως τα αναφέρει χαρακτηριστικά η λαϊκή μουσική παράδοση προσφέρουν απλόχερα στον επισκέπτη τους πλήθος εικόνων και χρωμάτων. Χαρακτηρίζονται από τις εναλλαγές του τοπίου αλλά και από τα πανύψηλα χιονισμένα συνήθως βουνά. Διαθέτουν παρθένο φυσικό περιβάλλον και πλούσια πολιτισμική παράδοση, πληθώρα ιστορικών μνημείων (αρχαιολογικοί χώροι, μαντεία) και μουσείων. Τα παραδοσιακά χωριά, τα ήθη και τα έθιμα, η φιλοξενία, η παραδοσιακή μουσική και γαστρονομία, ικανοποιούν τις απαιτήσεις ακόμα και του πιο απαιτητικού επισκέπτη.

Η περιοχή των Βορείων Τζουμέρκων παρουσιάζει κοινά ιστορικά, κοινωνικά, οικονομικά και πολιτιστικά χαρακτηριστικά, ωστόσο το κάθε χωριό δίνει τη δική του πινελιά, το δικό του ξεχωριστό χαρακτηριστικό, ολοκληρώνοντας έτσι το φανταστικό ψηφιδωτό που λέγεται Τζουμέρκα.

Στα χωριά μπορεί κανείς να συναντήσει αρχαιότητες (λείψανα από τείχη, τάφους κ.α.), βυζαντινά και μεταβυζαντινά μνημεία (μονές, εκκλησίες), πέτρινα γεφύρια (Γεφύρι στο Σόπατου (Συρράκο), του Φίλου (Καλαρρύτες), των Χριστών (Χριστοί), κ.α.) οικίες (πχ. Οικία Μπαλωμένου στο Αμπελοχώρι), καθώς και κτίσματα προβιομηχανικής περιόδου (πχ. ο νερόμυλος με τη νεροτριβή και τα μαντάνια του Αδ. Τσακτσίρα στα Πράμαντα). Από τις μονές-εκκλησίες, ανά τις περιοχές ξεχωρίζουν: η Ιερά μονή αγίας Παρασκευής στα Πράμαντα, ο Ιερός Ναός Αγίας Παρασκευής στο Αμπελοχώρι, ο Ι.Ν. Ταξιαρχών στο Πετροβούνι, ο Ι.Ν. Αγίου Νικολάου στο Καλέντζι, η Ιερά Μονή Φανερωμένης στο Φορτόσι, ο ναός Προφήτη Ηλία στη Δαφνούλα, οι ναοί του Αγίου Βλάσσιου και της Κοιμήσεως Θεοτόκου στο Ελληνικό, η Ιερά Μονή Ζωοδόχου Πηγής και ο ναός Αγ. Νικολάου στους Καλαρρύτες, ενώ υπάρχουν πολλές ακόμη, αξιόλογες εκκλησίες-μονές, προς επίσκεψη.

Τα Τζουμέρκα, εκτός όμως από ιστορικό-πολιτιστικό ενδιαφέρουν, έχουν αποκτήσει τα τελευταία χρόνια ένα πιστό τουριστικό κοινό, που επισκέπτεται την περιοχή και για το πλήθος των αθλητικών, υπαίθριων δραστηριοτήτων που παρέχει. Πεζοπορία, Mountain bike (εύκολες & δύσκολες διαδρομές), canyoning (στα φαράγγια του Πετροβουνίου και του Πάτερου), rafting και kayak (στον Άραχθο, Καλαρρύτικο, Αώο), είναι μερικές μόνο από τις δραστηριότητες στις οποίες μπορούν να επιδοθούν οι λάτρεις του εναλλακτικού τουρισμού. Επίσης, μια από τις πιο περιπετειώδεις δραστηριότητες στο βουνό είναι σίγουρα η αναρρίχηση, η καταρρίχηση (rappel) και το εναέριο πέρασμα (flying fox), ενώ εταιρίες εναλλακτικού τουρισμού της περιοχής, παρέχουν τη δυνατότητα εξάσκησης στην τοξοβολία.



Τέλος, η περιοχή των Τζουμέρκων διαθέτει πληθώρα εμπορικών καταστημάτων, εστιατόριων, καφενείων, ξενοδοχείων και ενοικιαζομένων δωματίων, παραδοσιακή αγορά, καταστήματα πώλησης τοπικών προϊόντων και λαϊκής τέχνης, καλύπτοντας έτσι τις απαιτήσεις και του πιο απαιτητικού επισκέπτη.


 

 


#95 Μουσείο Παπαγιάννη

Χωροθέτηση

Το Μουσείο βρίσκεται στο Ελληνικό Ιωαννίνων. Στεγάζεται στο χώρο του πρώην δημοτικού σχολείου και περιλαμβάνει έργα του φημισμένου γλύπτη και καθηγητή της Α.Σ.Κ.Τ. Θεόδωρου Παπαγιάννη. Οι συλλογές του περιλαμβάνουν έργα με έντονη οικολογική συνείδηση, έργα που αναφέρονται στην ιστορία του τόπου, στις αναμνήσεις του καλλιτέχνη από τα σχολικά του χρόνια στο χωριό.

Το Ελληνικό ανήκει στον δήμο Βόρειων Τζουμέρκων της Περιφερειακής Ενότητας Ιωαννίνων που βρίσκεται στην Περιφέρεια Ηπείρου, σύμφωνα με τη διοικητική διαίρεση της Ελλάδας όπως διαμορφώθηκε με το πρόγραμμα "Καλλικράτης". Έδρα του Δήμου είναι τα Πράμαντα και ανήκει στο γεωγραφικό διαμέρισμα Ηπείρου. Το Ελληνικό έχει υψόμετρο 740 μ. και απέχει 20 χιλιόμετρα από τα Ιωάννινα.


Στοιχεία Κατασκευής

Το Μουσείο φιλοξενείται στο κτήριο του παλαιού Σχολείου, εκεί που οι κάτοικοι του χωρίου έμαθαν τα πρώτα τους γράμματα. Κτίστηκε από σπουδαίους Ηπειρώτες μαστόρους με χρήματα του συγχωριανού ευεργέτη Νικολάου Μαντελόπουλου. Άλλοτε, στέγαζε ένα μελίσσι από 150 παιδιά, που έδιναν ζωή και χαρά στον τόπο. Το κτήριο του σχολείου είναι πετρόκτιστο επίμηκες, με πολλά παράθυρα.

Το μουσείο χωρίζεται σε τέσσερις χώρους και περιλαμβάνει τα εξής εκθέματα:

Είσοδος: Ευεργέτες, Επώνυμοι Έλληνες και ξένοι, Σύγχρονη Γλυπτική με άρωμα αρχαιότητας, Μαρίνα Λαμπράκη Πλάκα



1. ΨΩΜΙ: Το ψωμί, Θ.Π., Βουκολικά, Προτομές Επωνύμων.

2. ΨΩΜΙ: Η Γάστρα, Ο βολόσουρας, Μικρογλυπτική ο γεωργός, η βρύση, το μαντρί, το άρμεγμα, το αλώνι, η ταΐστρα, το μοιρολόι, ο αποχωρισμός, ο βοσκός, η στάνη, η στρούγκα.

3. Ευεργέτες, Ταξιδιώτες - Μετανάστες, Μάνες Ηπειρώτισσες, Χορός του Πάσχα στο Ελληνικό, Πουλιά, Αδράχτια και Ρόκες.

4. Θεατές, Μαθητές και δάσκαλος, Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, Γεώργιος Καραϊσκάκης.


Ιστορικά στοιχεία

Το Ελληνικό με παλιότερη ονομασία Λουζέτσι, διαθέτει αξιόλογα μνημεία όπως οι παλιοί νερόμυλοι Μαντέλη και Βρανιά, τις βρύσες, την εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου (1661) καθώς και το ιστορικό μοναστήρι της Τσούκας στη χαράδρα του Αράχθου. Η ιερά μονή Τσούκας βρίσκεται στο χείλος του γκρεμού της χαράδρας του Αράχθου και κατά την παράδοση κτίστηκε από τον αυτοκράτορα Ισαάκιο Β΄ Άγγελο. Ο ίδιος, στην ίδια περιοχή έκτισε και βυζαντινό κάστρο, όπου σώζονται τα ερείπιά του μέχρι σήμερα. Γύρω στο 1730 η μονή καταστρέφεται και ανοικοδομείται το 1736. Η μονή έχει φρουριακό χαρακτήρα με λιθόκτιστο κωδωνοστάσιο (1866) και κελιά στη νοτιοδυτική και βόρεια πλευρά.


Πρόσθετα στοιχεία ιστορικού, πολιτιστικού και τουριστικού ενδιαφέροντος

Τα "περήφανα Τζουμέρκα", όπως τα αναφέρει χαρακτηριστικά η λαϊκή μουσική παράδοση προσφέρουν απλόχερα στον επισκέπτη τους πλήθος εικόνων και χρωμάτων. Χαρακτηρίζονται από τις εναλλαγές του τοπίου αλλά και από τα πανύψηλα χιονισμένα συνήθως βουνά. Διαθέτουν παρθένο φυσικό περιβάλλον και πλούσια πολιτισμική παράδοση, πληθώρα ιστορικών μνημείων (αρχαιολογικοί χώροι, μαντεία) και μουσείων. Τα παραδοσιακά χωριά, τα ήθη και τα έθιμα, η φιλοξενία, η παραδοσιακή μουσική και γαστρονομία, ικανοποιούν τις απαιτήσεις ακόμα και του πιο απαιτητικού επισκέπτη.

Η περιοχή των Βορείων Τζουμέρκων παρουσιάζει κοινά ιστορικά, κοινωνικά, οικονομικά και πολιτιστικά χαρακτηριστικά, ωστόσο το κάθε χωριό δίνει τη δική του πινελιά, το δικό του ξεχωριστό χαρακτηριστικό, ολοκληρώνοντας έτσι το φανταστικό ψηφιδωτό που λέγεται Τζουμέρκα.

Στα χωριά μπορεί κανείς να συναντήσει αρχαιότητες (λείψανα από τείχη, τάφους κ.α.), βυζαντινά και μεταβυζαντινά μνημεία (μονές, εκκλησίες), πέτρινα γεφύρια (Γεφύρι στο Σόπατου (Συρράκο), του Φίλου (Καλαρρύτες), των Χριστών (Χριστοί), κ.α.) οικίες (πχ. Οικία Μπαλωμένου στο Αμπελοχώρι), καθώς και κτίσματα προβιομηχανικής περιόδου (πχ. ο νερόμυλος με τη νεροτριβή και τα μαντάνια του Αδ. Τσακτσίρα στα Πράμαντα). Από τις μονές-εκκλησίες, ανά τις περιοχές ξεχωρίζουν: η Ιερά μονή αγίας Παρασκευής στα Πράμαντα, ο Ιερός Ναός Αγίας Παρασκευής στο Αμπελοχώρι, ο Ι.Ν. Ταξιαρχών στο Πετροβούνι, ο Ι.Ν. Αγίου Νικολάου στο Καλέντζι, η Ιερά Μονή Φανερωμένης στο Φορτόσι, ο ναός Προφήτη Ηλία στη Δαφνούλα, οι ναοί του Αγίου Βλάσσιου και της Κοιμήσεως Θεοτόκου στο Ελληνικό, η Ιερά Μονή Ζωοδόχου Πηγής και ο ναός Αγ. Νικολάου στους Καλαρρύτες, ενώ υπάρχουν πολλές ακόμη, αξιόλογες εκκλησίες-μονές, προς επίσκεψη.

Τα Τζουμέρκα, εκτός όμως από ιστορικό-πολιτιστικό ενδιαφέρουν, έχουν αποκτήσει τα τελευταία χρόνια ένα πιστό τουριστικό κοινό, που επισκέπτεται την περιοχή και για το πλήθος των αθλητικών, υπαίθριων δραστηριοτήτων που παρέχει. Πεζοπορία, Mountain bike (εύκολες & δύσκολες διαδρομές), canyoning (στα φαράγγια του Πετροβουνίου και του Πάτερου), rafting και kayak (στον Άραχθο, Καλαρρύτικο, Αώο), είναι μερικές μόνο από τις δραστηριότητες στις οποίες μπορούν να επιδοθούν οι λάτρεις του εναλλακτικού τουρισμού. Επίσης, μια από τις πιο περιπετειώδεις δραστηριότητες στο βουνό είναι σίγουρα η αναρρίχηση, η καταρρίχηση (rappel) και το εναέριο πέρασμα (flying fox), ενώ εταιρίες εναλλακτικού τουρισμού της περιοχής, παρέχουν τη δυνατότητα εξάσκησης στην τοξοβολία.



Τέλος, η περιοχή των Τζουμέρκων διαθέτει πληθώρα εμπορικών καταστημάτων, εστιατόριων, καφενείων, ξενοδοχείων και ενοικιαζομένων δωματίων, παραδοσιακή αγορά, καταστήματα πώλησης τοπικών προϊόντων και λαϊκής τέχνης, καλύπτοντας έτσι τις απαιτήσεις και του πιο απαιτητικού επισκέπτη.


 

 


#96 Μοναστήρι Αγίου Νικολάου (Καλέντζι)

Χωροθέτηση

Βρίσκεται στο Καλέτζι, που υπάγεται στο Δήμο Κατσανοχωρίων, των Βορείων Τζουμέρκων.

Στοιχεία Κατασκευής

Το μοναστήρι είναι χτισμένο με ασύμμετρες πέτρες και σκεπασμένο με πέτρινες πλάκες.

 

Ιστορικά στοιχεία

Ενοριακό μοναστήρι, πολύ παλαιό, αφού στο υπέρυθρο της εισόδου του ναού υπάρχει επιγραφή για ανακαίνιση το 1620.


Πρόσθετα στοιχεία ιστορικού, πολιτιστικού και τουριστικού ενδιαφέροντος

Τα "περήφανα Τζουμέρκα", όπως τα αναφέρει χαρακτηριστικά η λαϊκή μουσική παράδοση προσφέρουν απλόχερα στον επισκέπτη τους πλήθος εικόνων και χρωμάτων. Χαρακτηρίζονται από τις εναλλαγές του τοπίου αλλά και από τα πανύψηλα χιονισμένα συνήθως βουνά. Διαθέτουν παρθένο φυσικό περιβάλλον και πλούσια πολιτισμική παράδοση, πληθώρα ιστορικών μνημείων (αρχαιολογικοί χώροι, μαντεία) και μουσείων. Τα παραδοσιακά χωριά, τα ήθη και τα έθιμα, η φιλοξενία, η παραδοσιακή μουσική και γαστρονομία, ικανοποιούν τις απαιτήσεις ακόμα και του πιο απαιτητικού επισκέπτη.

Η περιοχή των Βορείων Τζουμέρκων παρουσιάζει κοινά ιστορικά, κοινωνικά, οικονομικά και πολιτιστικά χαρακτηριστικά, ωστόσο το κάθε χωριό δίνει τη δική του πινελιά, το δικό του ξεχωριστό χαρακτηριστικό, ολοκληρώνοντας έτσι το φανταστικό ψηφιδωτό που λέγεται Τζουμέρκα.

Στα χωριά μπορεί κανείς να συναντήσει αρχαιότητες (λείψανα από τείχη, τάφους κ.α.), βυζαντινά και μεταβυζαντινά μνημεία (μονές, εκκλησίες), πέτρινα γεφύρια (Γεφύρι στο Σόπατου (Συρράκο), του Φίλου (Καλαρρύτες), των Χριστών (Χριστοί), κ.α.) οικίες (πχ. Οικία Μπαλωμένου στο Αμπελοχώρι), καθώς και κτίσματα προβιομηχανικής περιόδου (πχ. ο νερόμυλος με τη νεροτριβή και τα μαντάνια του Αδ. Τσακτσίρα στα Πράμαντα). Από τις μονές-εκκλησίες, ανά τις περιοχές ξεχωρίζουν: η Ιερά μονή αγίας Παρασκευής στα Πράμαντα, ο Ιερός Ναός Αγίας Παρασκευής στο Αμπελοχώρι, ο Ι.Ν. Ταξιαρχών στο Πετροβούνι, ο Ι.Ν. Αγίου Νικολάου στο Καλέντζι, η Ιερά Μονή Φανερωμένης στο Φορτόσι, ο ναός Προφήτη Ηλία στη Δαφνούλα, οι ναοί του Αγίου Βλάσσιου και της Κοιμήσεως Θεοτόκου στο Ελληνικό, η Ιερά Μονή Ζωοδόχου Πηγής και ο ναός Αγ. Νικολάου στους Καλαρρύτες, ενώ υπάρχουν πολλές ακόμη, αξιόλογες εκκλησίες-μονές, προς επίσκεψη.

Τα Τζουμέρκα, εκτός όμως από ιστορικό-πολιτιστικό ενδιαφέρουν, έχουν αποκτήσει τα τελευταία χρόνια ένα πιστό τουριστικό κοινό, που επισκέπτεται την περιοχή και για το πλήθος των αθλητικών, υπαίθριων δραστηριοτήτων που παρέχει. Πεζοπορία, Mountain bike (εύκολες & δύσκολες διαδρομές), canyoning (στα φαράγγια του Πετροβουνίου και του Πάτερου), rafting και kayak (στον Άραχθο, Καλαρρύτικο, Αώο), είναι μερικές μόνο από τις δραστηριότητες στις οποίες μπορούν να επιδοθούν οι λάτρεις του εναλλακτικού τουρισμού. Επίσης, μια από τις πιο περιπετειώδεις δραστηριότητες στο βουνό είναι σίγουρα η αναρρίχηση, η καταρρίχηση (rappel) και το εναέριο πέρασμα (flying fox), ενώ εταιρίες εναλλακτικού τουρισμού της περιοχής, παρέχουν τη δυνατότητα εξάσκησης στην τοξοβολία.



Τέλος, η περιοχή των Τζουμέρκων διαθέτει πληθώρα εμπορικών καταστημάτων, εστιατόριων, καφενείων, ξενοδοχείων και ενοικιαζομένων δωματίων, παραδοσιακή αγορά, καταστήματα πώλησης τοπικών προϊόντων και λαϊκής τέχνης, καλύπτοντας έτσι τις απαιτήσεις και του πιο απαιτητικού επισκέπτη.

 

 


#91 Βρύση "Αράπης"

Χωροθέτηση

Η γνωστή βρύση βρίσκεται στην κεντρική πλατεία του χωριού δίπλα από τον ιστορικό πλάτανο. Το χωριό απέχει 65 χμ. από τα Ιωάννινα. Ο οικισμός, κτισμένος αμφιθεατρικά στους πρόποδες της Στρουγκούλας (υψ. 2112 μ.), πλαισιώνεται από τους οικισμούς Τσόπελα και Χριστών και θεωρείται από τους παλιότερους οικισμούς της περιοχής.

Στοιχεία Κατασκευής

 

Ιστορικά στοιχεία

Η περίφημη πέτρινη βρύση κοσμεί την κεντρική πλατεία στα Πράμαντα. Το έργο του περίφημου λιθογλύπτη Β. Γεωργάκη (1887) παριστάνει ανθρώπινη κεφαλή με κρουνό στο στόμα της. Η ονομασία "Αράπης", σύμφωνα με την παράδοση, δόθηκε γιατί στη θέση αυτή, τον Ιούνιο του 1821, μια Πραμαντιώτισσα έσφαξε, στη διάρκεια μάχης με τουρκικό στράτευμα, τον Τούρκο φοροεισπράκτορα της περιοχής.

Δυτικά του χωριού διατηρούνται ερείπια αρχαίων τειχών και θεμελίων και εμφανή θεμέλια ορθογώνιων πυργίσκων. Αξιόλογα είναι ναός της Αγίας Παρασκευής (16ος αι.) και της Παναγίας (19ος αι.). Ξεχωριστό είναι το μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής που βρίσκεται λίγο έξω από το χωριό, με μεγάλη εκκλησία, τρίκλιτη βασιλική, το μαγευτικό σπήλαιο Ανεμότρυπα, μήκους 350 μ., που βρίσκεται 5 χμ. πριν το χωριό, σε υψόμετρο 900 μ.

Πρόσθετα στοιχεία ιστορικού, πολιτιστικού και τουριστικού ενδιαφέροντος

Τα "περήφανα Τζουμέρκα", όπως τα αναφέρει χαρακτηριστικά η λαϊκή μουσική παράδοση προσφέρουν απλόχερα στον επισκέπτη τους πλήθος εικόνων και χρωμάτων. Χαρακτηρίζονται από τις εναλλαγές του τοπίου αλλά και από τα πανύψηλα χιονισμένα συνήθως βουνά. Διαθέτουν παρθένο φυσικό περιβάλλον και πλούσια πολιτισμική παράδοση, πληθώρα ιστορικών μνημείων (αρχαιολογικοί χώροι, μαντεία) και μουσείων. Τα παραδοσιακά χωριά, τα ήθη και τα έθιμα, η φιλοξενία, η παραδοσιακή μουσική και γαστρονομία, ικανοποιούν τις απαιτήσεις ακόμα και του πιο απαιτητικού επισκέπτη.

Η περιοχή των Βορείων Τζουμέρκων παρουσιάζει κοινά ιστορικά, κοινωνικά, οικονομικά και πολιτιστικά χαρακτηριστικά, ωστόσο το κάθε χωριό δίνει τη δική του πινελιά, το δικό του ξεχωριστό χαρακτηριστικό, ολοκληρώνοντας έτσι το φανταστικό ψηφιδωτό που λέγεται Τζουμέρκα.

Στα χωριά μπορεί κανείς να συναντήσει αρχαιότητες (λείψανα από τείχη, τάφους κ.α.), βυζαντινά και μεταβυζαντινά μνημεία (μονές, εκκλησίες), πέτρινα γεφύρια (Γεφύρι στο Σόπατου (Συρράκο), του Φίλου (Καλαρρύτες), των Χριστών (Χριστοί), κ.α.) οικίες (πχ. Οικία Μπαλωμένου στο Αμπελοχώρι), καθώς και κτίσματα προβιομηχανικής περιόδου (πχ. ο νερόμυλος με τη νεροτριβή και τα μαντάνια του Αδ. Τσακτσίρα στα Πράμαντα). Από τις μονές-εκκλησίες, ανά τις περιοχές ξεχωρίζουν: η Ιερά μονή αγίας Παρασκευής στα Πράμαντα, ο Ιερός Ναός Αγίας Παρασκευής στο Αμπελοχώρι, ο Ι.Ν. Ταξιαρχών στο Πετροβούνι, ο Ι.Ν. Αγίου Νικολάου στο Καλέντζι, η Ιερά Μονή Φανερωμένης στο Φορτόσι, ο ναός Προφήτη Ηλία στη Δαφνούλα, οι ναοί του Αγίου Βλάσσιου και της Κοιμήσεως Θεοτόκου στο Ελληνικό, η Ιερά Μονή Ζωοδόχου Πηγής και ο ναός Αγ. Νικολάου στους Καλαρρύτες, ενώ υπάρχουν πολλές ακόμη, αξιόλογες εκκλησίες-μονές, προς επίσκεψη.

Τα Τζουμέρκα, εκτός όμως από ιστορικό-πολιτιστικό ενδιαφέρουν, έχουν αποκτήσει τα τελευταία χρόνια ένα πιστό τουριστικό κοινό, που επισκέπτεται την περιοχή και για το πλήθος των αθλητικών, υπαίθριων δραστηριοτήτων που παρέχει. Πεζοπορία, Mountain bike (εύκολες & δύσκολες διαδρομές), canyoning (στα φαράγγια του Πετροβουνίου και του Πάτερου), rafting και kayak (στον Άραχθο, Καλαρρύτικο, Αώο), είναι μερικές μόνο από τις δραστηριότητες στις οποίες μπορούν να επιδοθούν οι λάτρεις του εναλλακτικού τουρισμού. Επίσης, μια από τις πιο περιπετειώδεις δραστηριότητες στο βουνό είναι σίγουρα η αναρρίχηση, η καταρρίχηση (rappel) και το εναέριο πέρασμα (flying fox), ενώ εταιρίες εναλλακτικού τουρισμού της περιοχής, παρέχουν τη δυνατότητα εξάσκησης στην τοξοβολία.

Τέλος, η περιοχή των Τζουμέρκων διαθέτει πληθώρα εμπορικών καταστημάτων, εστιατόριων, καφενείων, ξενοδοχείων και ενοικιαζομένων δωματίων, παραδοσιακή αγορά, καταστήματα πώλησης τοπικών προϊόντων και λαϊκής τέχνης, καλύπτοντας έτσι τις απαιτήσεις και του πιο απαιτητικού επισκέπτη.

 

 


#93 Μοναστήρι Αγίας Παρασκευής (Χουλιαράδες)

Χωροθέτηση

Δίπλα στην κεντρική πλατεία του χωριού και στην κορυφή μικρού δασωμένου λόφου βρίσκεται η μονή της Αγίας Παρασκευής.


Στοιχεία Κατασκευής

Πρόκειται για μια τρίκλιτη βασιλική με δύο εσωτερικούς τρούλους. Είναι χτισμένη από Γκουριώτες μαστόρους στη θέση όπου προϋπήρχε αρχαίος ναός.


Ιστορικά στοιχεία

Ο κυρίως ναός ιστορήθηκε, σύμφωνα με επιγραφή που υπήρχε στο υπέρυθρο της μεσαίας πόρτας , το 1804.

Αρχικά η μονή ήταν αφιερωμένη στη Γέννηση της Παναγίας, ημέρα κατά την οποία και εξακολουθεί να τελείται το περιώνυμο πανηγύρι του χωριού. Σύμφωνα με την παράδοση , κατά την ανοικοδόμηση της μονής το 1745 η ανεύρεση εικόνας της Αγίας Παρασκευής σε κουφάλα πουρναριού πίσω από το Άγιο Βήμα οδήγησε τους χωριανούς να αφιερώσουν τον ναό στην Αγία Παρασκευή, η οποία έκτοτε είναι η προστάτιδα των Χουλιαράδων.


Πρόσθετα στοιχεία ιστορικού, πολιτιστικού και τουριστικού ενδιαφέροντος

Τα "περήφανα Τζουμέρκα", όπως τα αναφέρει χαρακτηριστικά η λαϊκή μουσική παράδοση προσφέρουν απλόχερα στον επισκέπτη τους πλήθος εικόνων και χρωμάτων. Χαρακτηρίζονται από τις εναλλαγές του τοπίου αλλά και από τα πανύψηλα χιονισμένα συνήθως βουνά. Διαθέτουν παρθένο φυσικό περιβάλλον και πλούσια πολιτισμική παράδοση, πληθώρα ιστορικών μνημείων (αρχαιολογικοί χώροι, μαντεία) και μουσείων. Τα παραδοσιακά χωριά, τα ήθη και τα έθιμα, η φιλοξενία, η παραδοσιακή μουσική και γαστρονομία, ικανοποιούν τις απαιτήσεις ακόμα και του πιο απαιτητικού επισκέπτη.

Η περιοχή των Βορείων Τζουμέρκων παρουσιάζει κοινά ιστορικά, κοινωνικά, οικονομικά και πολιτιστικά χαρακτηριστικά, ωστόσο το κάθε χωριό δίνει τη δική του πινελιά, το δικό του ξεχωριστό χαρακτηριστικό, ολοκληρώνοντας έτσι το φανταστικό ψηφιδωτό που λέγεται Τζουμέρκα.

Στα χωριά μπορεί κανείς να συναντήσει αρχαιότητες (λείψανα από τείχη, τάφους κ.α.), βυζαντινά και μεταβυζαντινά μνημεία (μονές, εκκλησίες), πέτρινα γεφύρια (Γεφύρι στο Σόπατου (Συρράκο), του Φίλου (Καλαρρύτες), των Χριστών (Χριστοί), κ.α.) οικίες (πχ. Οικία Μπαλωμένου στο Αμπελοχώρι), καθώς και κτίσματα προβιομηχανικής περιόδου (πχ. ο νερόμυλος με τη νεροτριβή και τα μαντάνια του Αδ. Τσακτσίρα στα Πράμαντα). Από τις μονές-εκκλησίες, ανά τις περιοχές ξεχωρίζουν: η Ιερά μονή αγίας Παρασκευής στα Πράμαντα, ο Ιερός Ναός Αγίας Παρασκευής στο Αμπελοχώρι, ο Ι.Ν. Ταξιαρχών στο Πετροβούνι, ο Ι.Ν. Αγίου Νικολάου στο Καλέντζι, η Ιερά Μονή Φανερωμένης στο Φορτόσι, ο ναός Προφήτη Ηλία στη Δαφνούλα, οι ναοί του Αγίου Βλάσσιου και της Κοιμήσεως Θεοτόκου στο Ελληνικό, η Ιερά Μονή Ζωοδόχου Πηγής και ο ναός Αγ. Νικολάου στους Καλαρρύτες, ενώ υπάρχουν πολλές ακόμη, αξιόλογες εκκλησίες-μονές, προς επίσκεψη.

Τα Τζουμέρκα, εκτός όμως από ιστορικό-πολιτιστικό ενδιαφέρουν, έχουν αποκτήσει τα τελευταία χρόνια ένα πιστό τουριστικό κοινό, που επισκέπτεται την περιοχή και για το πλήθος των αθλητικών, υπαίθριων δραστηριοτήτων που παρέχει. Πεζοπορία, Mountain bike (εύκολες & δύσκολες διαδρομές), canyoning (στα φαράγγια του Πετροβουνίου και του Πάτερου), rafting και kayak (στον Άραχθο, Καλαρρύτικο, Αώο), είναι μερικές μόνο από τις δραστηριότητες στις οποίες μπορούν να επιδοθούν οι λάτρεις του εναλλακτικού τουρισμού. Επίσης, μια από τις πιο περιπετειώδεις δραστηριότητες στο βουνό είναι σίγουρα η αναρρίχηση, η καταρρίχηση (rappel) και το εναέριο πέρασμα (flying fox), ενώ εταιρίες εναλλακτικού τουρισμού της περιοχής, παρέχουν τη δυνατότητα εξάσκησης στην τοξοβολία.



Τέλος, η περιοχή των Τζουμέρκων διαθέτει πληθώρα εμπορικών καταστημάτων, εστιατόριων, καφενείων, ξενοδοχείων και ενοικιαζομένων δωματίων, παραδοσιακή αγορά, καταστήματα πώλησης τοπικών προϊόντων και λαϊκής τέχνης, καλύπτοντας έτσι τις απαιτήσεις και του πιο απαιτητικού επισκέπτη.

 

 


#94 Μοναστήρι Τσούκας

Χωροθέτηση

Η ανδρική Ιερά Μονή Παναγίας Τσούκας βρίσκεται κοντά στο χωριό Ελληνικό Ιωαννίνων. Ανήκει στην περιοχή των Κατσανοχωρίων του νομού Ιωαννίνων και τη συναντά κανείς εάν προσεγγίσει την περιοχή των Τζουμέρκων από την πόλη των Ιωαννίνων.


Στοιχεία Κατασκευής

Η μονή έχει φρουριακό χαρακτήρα με λιθόκτιστο κωδωνοστάσιο (1866) και κελιά στη νοτιοδυτική και βόρεια πλευρά.

Στη μέση της αυλής του μοναστηριού υπάρχει μια μεγάλη στέρνα και γύρω της εκτείνονται, στη νοτιοδυτική και βόρεια πλευρά, τα κελιά των μοναχών. Στη νότια πλευρά της μονής υπάρχει το παρεκκλήσι της Παναγίας που υπέστη καταστροφές από πυρκαγιά.


Ιστορικά στοιχεία

Χτίστηκε το 1190 από τον αυτοκράτορα Ισαάκιο Άγγελο, σε υψόμετρο 760 μέτρων, δίπλα σε έναν γκρεμό με θέα στην υπέροχη χαράδρα του Αράχθου. Ο ίδιος έχτισε στην περιοχή και το βυζαντινό κάστρο του οποίου τα ερείπια σώζονται μέχρι σήμερα. Γύρω στο 1730 η μονή καταστρέφεται και κτίζεται εκ νέου το 1736.

Σύμφωνα με την ιερά παράδοση στο βράχο "Τσούκα" βρέθηκε η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας. Οι κάτοικοι, θέλοντας να προστατεύσουν την εικόνα, έχτισαν σε κοντινή απόσταση ένα εκκλησάκι και την τοποθέτησαν στο εσωτερικό του. Την επόμενη μέρα, όμως, η εικόνα πήγε ξανά και στάθηκε στο ίδιο σημείο πάνω στο βράχο. Αυτό εκλήφθηκε ως θαύμα-θέλημα της Υπεραγίας Θεοτόκου και έτσι ανεγέρθηκε το μοναστήρι ακριβώς πάνω από τον τόπο όπου στάθηκε η εικόνα.

Πήρε το όνομά της από την κορυφή του λόφου που είναι χτισμένη, καθώς "Τσιούκα Ανάλτα" στα βλάχικα σημαίνει "υψηλή κορυφή". Η Ιερά Μονή Τσούκας είχε σπουδαίο ρόλο στην Επανάσταση του 1821. Αποτελεί ένα από τα πιο όμορφα και σημαντικά μοναστήρια της Ηπείρου. Απέχει περίπου 25 λεπτά με το αυτοκίνητο από τα Ιωάννινα και παρέχει υπέροχη θέα στον επισκέπτη-προσκυνητή.

Στις 8 Σεπτεμβρίου, στο προαύλιο της μονής γίνεται παραδοσιακό πανηγύρι όπου μαζεύεται πλήθος κόσμου από την ευρύτερη περιοχή των Ιωαννίνων.


Πρόσθετα στοιχεία ιστορικού, πολιτιστικού και τουριστικού ενδιαφέροντος

Τα "περήφανα Τζουμέρκα", όπως τα αναφέρει χαρακτηριστικά η λαϊκή μουσική παράδοση προσφέρουν απλόχερα στον επισκέπτη τους πλήθος εικόνων και χρωμάτων. Χαρακτηρίζονται από τις εναλλαγές του τοπίου αλλά και από τα πανύψηλα χιονισμένα συνήθως βουνά. Διαθέτουν παρθένο φυσικό περιβάλλον και πλούσια πολιτισμική παράδοση, πληθώρα ιστορικών μνημείων (αρχαιολογικοί χώροι, μαντεία) και μουσείων. Τα παραδοσιακά χωριά, τα ήθη και τα έθιμα, η φιλοξενία, η παραδοσιακή μουσική και γαστρονομία, ικανοποιούν τις απαιτήσεις ακόμα και του πιο απαιτητικού επισκέπτη.

Η περιοχή των Βορείων Τζουμέρκων παρουσιάζει κοινά ιστορικά, κοινωνικά, οικονομικά και πολιτιστικά χαρακτηριστικά, ωστόσο το κάθε χωριό δίνει τη δική του πινελιά, το δικό του ξεχωριστό χαρακτηριστικό, ολοκληρώνοντας έτσι το φανταστικό ψηφιδωτό που λέγεται Τζουμέρκα.

Στα χωριά μπορεί κανείς να συναντήσει αρχαιότητες (λείψανα από τείχη, τάφους κ.α.), βυζαντινά και μεταβυζαντινά μνημεία (μονές, εκκλησίες), πέτρινα γεφύρια (Γεφύρι στο Σόπατου (Συρράκο), του Φίλου (Καλαρρύτες), των Χριστών (Χριστοί), κ.α.) οικίες (πχ. Οικία Μπαλωμένου στο Αμπελοχώρι), καθώς και κτίσματα προβιομηχανικής περιόδου (πχ. ο νερόμυλος με τη νεροτριβή και τα μαντάνια του Αδ. Τσακτσίρα στα Πράμαντα). Από τις μονές-εκκλησίες, ανά τις περιοχές ξεχωρίζουν: η Ιερά μονή αγίας Παρασκευής στα Πράμαντα, ο Ιερός Ναός Αγίας Παρασκευής στο Αμπελοχώρι, ο Ι.Ν. Ταξιαρχών στο Πετροβούνι, ο Ι.Ν. Αγίου Νικολάου στο Καλέντζι, η Ιερά Μονή Φανερωμένης στο Φορτόσι, ο ναός Προφήτη Ηλία στη Δαφνούλα, οι ναοί του Αγίου Βλάσσιου και της Κοιμήσεως Θεοτόκου στο Ελληνικό, η Ιερά Μονή Ζωοδόχου Πηγής και ο ναός Αγ. Νικολάου στους Καλαρρύτες, ενώ υπάρχουν πολλές ακόμη, αξιόλογες εκκλησίες-μονές, προς επίσκεψη.

Τα Τζουμέρκα, εκτός όμως από ιστορικό-πολιτιστικό ενδιαφέρουν, έχουν αποκτήσει τα τελευταία χρόνια ένα πιστό τουριστικό κοινό, που επισκέπτεται την περιοχή και για το πλήθος των αθλητικών, υπαίθριων δραστηριοτήτων που παρέχει. Πεζοπορία, Mountain bike (εύκολες & δύσκολες διαδρομές), canyoning (στα φαράγγια του Πετροβουνίου και του Πάτερου), rafting και kayak (στον Άραχθο, Καλαρρύτικο, Αώο), είναι μερικές μόνο από τις δραστηριότητες στις οποίες μπορούν να επιδοθούν οι λάτρεις του εναλλακτικού τουρισμού. Επίσης, μια από τις πιο περιπετειώδεις δραστηριότητες στο βουνό είναι σίγουρα η αναρρίχηση, η καταρρίχηση (rappel) και το εναέριο πέρασμα (flying fox), ενώ εταιρίες εναλλακτικού τουρισμού της περιοχής, παρέχουν τη δυνατότητα εξάσκησης στην τοξοβολία.



Τέλος, η περιοχή των Τζουμέρκων διαθέτει πληθώρα εμπορικών καταστημάτων, εστιατόριων, καφενείων, ξενοδοχείων και ενοικιαζομένων δωματίων, παραδοσιακή αγορά, καταστήματα πώλησης τοπικών προϊόντων και λαϊκής τέχνης, καλύπτοντας έτσι τις απαιτήσεις και του πιο απαιτητικού επισκέπτη.

 

 


#103 Μοναστήρι Παναγιάς Βύλιζας

Χωροθέτηση

H Μονή Βύλιζας βρίσκεται σε υψόμετρο 1.050 μέτρων, χτισμένη πάνω στη συμβολή δύο παραποτάμων, του Καλαρρύτικου, μεταξύ των χωριών Καλαρρύτες και Ματσούκι.

Στοιχεία Κατασκευής

Το σημερινό συγκρότημα με τα κελιά, το διώροφο ηγουμενείο και το καθολικό χρονολογούνται από τον 17ο αιώνα.

 

Ιστορικά στοιχεία

Σύμφωνα με την παράδοση η μονή χτίστηκε τον 11ο αιώνα και είναι αφιερωμένη στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου. Πρόκειται για ένα από τα πιο απομονωμένα και απρόσιτα μοναστήρια του Νομού Ιωαννίνων.

Η Μονή γιορτάζει τον Δεκαπενταύγουστο με τετραήμερο πανηγύρι στην κεντρική πλατεία του χωριού.

 

Πρόσθετα στοιχεία ιστορικού, πολιτιστικού και τουριστικού ενδιαφέροντος

Τα "περήφανα Τζουμέρκα", όπως τα αναφέρει χαρακτηριστικά η λαϊκή μουσική παράδοση προσφέρουν απλόχερα στον επισκέπτη τους πλήθος εικόνων και χρωμάτων. Χαρακτηρίζονται από τις εναλλαγές του τοπίου αλλά και από τα πανύψηλα χιονισμένα συνήθως βουνά. Διαθέτουν παρθένο φυσικό περιβάλλον και πλούσια πολιτισμική παράδοση, πληθώρα ιστορικών μνημείων (αρχαιολογικοί χώροι, μαντεία) και μουσείων. Τα παραδοσιακά χωριά, τα ήθη και τα έθιμα, η φιλοξενία, η παραδοσιακή μουσική και γαστρονομία, ικανοποιούν τις απαιτήσεις ακόμα και του πιο απαιτητικού επισκέπτη.

Η περιοχή των Βορείων Τζουμέρκων παρουσιάζει κοινά ιστορικά, κοινωνικά, οικονομικά και πολιτιστικά χαρακτηριστικά, ωστόσο το κάθε χωριό δίνει τη δική του πινελιά, το δικό του ξεχωριστό χαρακτηριστικό, ολοκληρώνοντας έτσι το φανταστικό ψηφιδωτό που λέγεται Τζουμέρκα.

Στα χωριά μπορεί κανείς να συναντήσει αρχαιότητες (λείψανα από τείχη, τάφους κ.α.), βυζαντινά και μεταβυζαντινά μνημεία (μονές, εκκλησίες), πέτρινα γεφύρια (Γεφύρι στο Σόπατου (Συρράκο), του Φίλου (Καλαρρύτες), των Χριστών (Χριστοί), κ.α.) οικίες (πχ. Οικία Μπαλωμένου στο Αμπελοχώρι), καθώς και κτίσματα προβιομηχανικής περιόδου (πχ. ο νερόμυλος με τη νεροτριβή και τα μαντάνια του Αδ. Τσακτσίρα στα Πράμαντα). Από τις μονές-εκκλησίες, ανά τις περιοχές ξεχωρίζουν: η Ιερά μονή αγίας Παρασκευής στα Πράμαντα, ο Ιερός Ναός Αγίας Παρασκευής στο Αμπελοχώρι, ο Ι.Ν. Ταξιαρχών στο Πετροβούνι, ο Ι.Ν. Αγίου Νικολάου στο Καλέντζι, η Ιερά Μονή Φανερωμένης στο Φορτόσι, ο ναός Προφήτη Ηλία στη Δαφνούλα, οι ναοί του Αγίου Βλάσσιου και της Κοιμήσεως Θεοτόκου στο Ελληνικό, η Ιερά Μονή Ζωοδόχου Πηγής και ο ναός Αγ. Νικολάου στους Καλαρρύτες, ενώ υπάρχουν πολλές ακόμη, αξιόλογες εκκλησίες-μονές, προς επίσκεψη.

Τα Τζουμέρκα, εκτός όμως από ιστορικό-πολιτιστικό ενδιαφέρουν, έχουν αποκτήσει τα τελευταία χρόνια ένα πιστό τουριστικό κοινό, που επισκέπτεται την περιοχή και για το πλήθος των αθλητικών, υπαίθριων δραστηριοτήτων που παρέχει. Πεζοπορία, Mountain bike (εύκολες & δύσκολες διαδρομές), canyoning (στα φαράγγια του Πετροβουνίου και του Πάτερου), rafting και kayak (στον Άραχθο, Καλαρρύτικο, Αώο), είναι μερικές μόνο από τις δραστηριότητες στις οποίες μπορούν να επιδοθούν οι λάτρεις του εναλλακτικού τουρισμού. Επίσης, μια από τις πιο περιπετειώδεις δραστηριότητες στο βουνό είναι σίγουρα η αναρρίχηση, η καταρρίχηση (rappel) και το εναέριο πέρασμα (flying fox), ενώ εταιρίες εναλλακτικού τουρισμού της περιοχής, παρέχουν τη δυνατότητα εξάσκησης στην τοξοβολία.



Τέλος, η περιοχή των Τζουμέρκων διαθέτει πληθώρα εμπορικών καταστημάτων, εστιατόριων, καφενείων, ξενοδοχείων και ενοικιαζομένων δωματίων, παραδοσιακή αγορά, καταστήματα πώλησης τοπικών προϊόντων και λαϊκής τέχνης, καλύπτοντας έτσι τις απαιτήσεις και του πιο απαιτητικού επισκέπτη.

 

 


#89 Μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής (Πράμαντα)

Χωροθέτηση

Ξεχωριστό είναι το μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής που βρίσκεται λίγο έξω από το χωριό, στους πρόποδες της κορυφής Στρογγούλας, μεταξύ Πραμάντων και Μελισσουργών.


Στοιχεία Κατασκευής

Το μοναστήρι είναι περιτοιχισμένο σαν φρούριο.


Ιστορικά στοιχεία

Η ίδρυση του τοποθετείται γύρω στα 1878. Την περίοδο 1908-1912 αποτέλεσε έδρα του οπλαρχηγού Ιωάννη Πουτέτση, ενώ λειτούργησε ως νοσοκομείο και χειρουργείο των ομάδων αντίστασης κατά τη γερμανική κατοχή. Κατά την παράδοση στην ευρύτερη περιοχή παρέμεινε εξόριστη η Θεοδώρα Πετραλείφα(13ος) μετέπειτα Αγία Θεοδώρα.


Πρόσθετα στοιχεία ιστορικού, πολιτιστικού και τουριστικού ενδιαφέροντος

Τα "περήφανα Τζουμέρκα", όπως τα αναφέρει χαρακτηριστικά η λαϊκή μουσική παράδοση προσφέρουν απλόχερα στον επισκέπτη τους πλήθος εικόνων και χρωμάτων. Χαρακτηρίζονται από τις εναλλαγές του τοπίου αλλά και από τα πανύψηλα χιονισμένα συνήθως βουνά. Διαθέτουν παρθένο φυσικό περιβάλλον και πλούσια πολιτισμική παράδοση, πληθώρα ιστορικών μνημείων (αρχαιολογικοί χώροι, μαντεία) και μουσείων. Τα παραδοσιακά χωριά, τα ήθη και τα έθιμα, η φιλοξενία, η παραδοσιακή μουσική και γαστρονομία, ικανοποιούν τις απαιτήσεις ακόμα και του πιο απαιτητικού επισκέπτη.

Η περιοχή των Βορείων Τζουμέρκων παρουσιάζει κοινά ιστορικά, κοινωνικά, οικονομικά και πολιτιστικά χαρακτηριστικά, ωστόσο το κάθε χωριό δίνει τη δική του πινελιά, το δικό του ξεχωριστό χαρακτηριστικό, ολοκληρώνοντας έτσι το φανταστικό ψηφιδωτό που λέγεται Τζουμέρκα.

Στα χωριά μπορεί κανείς να συναντήσει αρχαιότητες (λείψανα από τείχη, τάφους κ.α.), βυζαντινά και μεταβυζαντινά μνημεία (μονές, εκκλησίες), πέτρινα γεφύρια (Γεφύρι στο Σόπατου (Συρράκο), του Φίλου (Καλαρρύτες), των Χριστών (Χριστοί), κ.α.) οικίες (πχ. Οικία Μπαλωμένου στο Αμπελοχώρι), καθώς και κτίσματα προβιομηχανικής περιόδου (πχ. ο νερόμυλος με τη νεροτριβή και τα μαντάνια του Αδ. Τσακτσίρα στα Πράμαντα). Από τις μονές-εκκλησίες, ανά τις περιοχές ξεχωρίζουν: η Ιερά μονή αγίας Παρασκευής στα Πράμαντα, ο Ιερός Ναός Αγίας Παρασκευής στο Αμπελοχώρι, ο Ι.Ν. Ταξιαρχών στο Πετροβούνι, ο Ι.Ν. Αγίου Νικολάου στο Καλέντζι, η Ιερά Μονή Φανερωμένης στο Φορτόσι, ο ναός Προφήτη Ηλία στη Δαφνούλα, οι ναοί του Αγίου Βλάσσιου και της Κοιμήσεως Θεοτόκου στο Ελληνικό, η Ιερά Μονή Ζωοδόχου Πηγής και ο ναός Αγ. Νικολάου στους Καλαρρύτες, ενώ υπάρχουν πολλές ακόμη, αξιόλογες εκκλησίες-μονές, προς επίσκεψη.

Τα Τζουμέρκα, εκτός όμως από ιστορικό-πολιτιστικό ενδιαφέρουν, έχουν αποκτήσει τα τελευταία χρόνια ένα πιστό τουριστικό κοινό, που επισκέπτεται την περιοχή και για το πλήθος των αθλητικών, υπαίθριων δραστηριοτήτων που παρέχει. Πεζοπορία, mountain bike (εύκολες & δύσκολες διαδρομές), canyoning (στα φαράγγια του Πετροβουνίου και του Πάτερου), rafting και kayak (στον Άραχθο, Καλαρρύτικο, Αώο), είναι μερικές μόνο από τις δραστηριότητες στις οποίες μπορούν να επιδοθούν οι λάτρεις του εναλλακτικού τουρισμού. Επίσης, μια από τις πιο περιπετειώδεις δραστηριότητες στο βουνό είναι σίγουρα η αναρρίχηση, η καταρρίχηση (rappel) και το εναέριο πέρασμα (flying fox), ενώ εταιρίες εναλλακτικού τουρισμού της περιοχής, παρέχουν τη δυνατότητα εξάσκησης στην τοξοβολία.



Τέλος, η περιοχή των Τζουμέρκων διαθέτει πληθώρα εμπορικών καταστημάτων, εστιατόριων, καφενείων, ξενοδοχείων και ενοικιαζομένων δωματίων, παραδοσιακή αγορά, καταστήματα πώλησης τοπικών προϊόντων και λαϊκής τέχνης, καλύπτοντας έτσι τις απαιτήσεις και του πιο απαιτητικού επισκέπτη.