#198 Pantanassa Monastery


The Pantanassa Monastery is located on the right of the road Arta - Ioannina, just after Filippiada. Its ruins are located in the northern edge of the Prefecture, near Filipiada. It was founded in the mid-13th century by Michael II'.

Construction Data

The temple consists of a square central room, a sanctuary and a narthex, east it leads to three three-sided niches. In the central area, the bases of three columns have been found, evidence that clearly shows that the church was cross-in-square one, with a dome in the complex four-column type.

The masonry -of what the few salvaged parts of the walls allow us to know and conclude- has the features of temples during the reign of Despotate (great use of briquettes), similar was also the pottery decoration. In the middle of the north side of the church was found a pillar with sculptures of western style.

At the height of the sanctuary and in each side of the building were built two domed chapels. The southern one has been saved partly ruined and after the repairs it was and still continues to be used as temporary storage of the findings. There have survived poor traces of frescoes of the 13th century, unworthy of talking because they don't even allow us to form a faint image of the painted decoration of the monument. In the dome there are plenty of bricks as well as pottery decoration. It was dedicated to the memory of St. Basil. Recently, it was repaired and restored by the scholar Vokotopoulos.


Historical Data

The Pantanassa Monastery was one of the two monasteries, which were founded by the Despote of Epirus, Michael II' Angelos Doukas Komnenos in token of repentance to his wife Queen Theodora (later Saint) for misbehavior he showed towards her. Knowing that the other monastery was the one of Kato Panagia, we can place the foundation of the monument in the middle of the 13th century and particularly in the decade of 1250-1260. Serapheim speculates that the monastery was destroyed in 1692. An Early Christian pulpit that was discovered in the area of the monument indicates that there existed a church long before the 13th century.

In 1971 the dense vegetation that was covering the monument was cleared and the thick layer of backfill removed, so it was revealed the outline of the buildings of the monastery. During excavations were found many damaged sculptures and pottery, which were transferred to the archaeological repository of Arta. The most important one of the sculptures is a mutilated head of a bearded man, with clear features of western style. In one of the pillars of the temple was found rough carved the name "Io[annis] Despo[tis] Spatas", evidence that shows that also in the 14th century was used as a church of the Albanians Despots of Arta. Finally, the remains of walls and from other buildings of the monastery have been found. Today, the once large and thriving royal monastery of Pantanassa lies in ruins in the valley of Lourou suggesting - albeit with its tragic presence- the brilliance of its old grandeur.

Additional information of historical, cultural and tourism interest

Η ιστορία της περιοχής της Άρτας, μακραίωνη, χάνεται στα βάθη των αιώνων. Τα χρόνια ιστορίας της καταμαρτυρούνται και πιστοποιούνται από τα πολυάριθμα κλασσικά, βυζαντινά και μεταβυζαντινά μνημεία που συναντά κανείς σε μία απλή βόλτα πείθοντας και ικανοποιώντας και τους πιο δύσπιστους για το μεγαλείο της περιοχής. Το Τείχος της Αρχαίας Αμβρακίας, ο Ναός του Απόλλωνα Πύθιου Σωτήρα, το Κάστρο, οι περίφημες μονές και εκκλησίες (Παντάνασσα, Παρηγορήτρια, Παναγία Βλαχέρνα, Κόκκινη Εκκλησία κ.α.), το ξακουστό γεφύρι της Άρτας, το Μικρό Θέατρο Αμβρακίας, το Τζαμί Φαϊκ Πασά στο Ιμαρέτ, μεταξύ πολλών άλλων, αποτελούν αντιπροσωπευτικά δείγματα της όψης της Άρτας διαχρονικά. Εκτός από την επίσκεψη στα ίδια τα μνημεία, υπάρχει η δυνατότητα επίσκεψης μουσείων και συλλογών, που με τα εκθέματά τους μας ταξιδεύουν νοερά, στη μαγευτική Άρτα, ανά τους αιώνες. Σε αυτά συμπεριλαμβάνονται το Αρχαιολογικό Μουσείο Άρτας, το Ιστορικό Μουσείο "Σκουφά", το Λαογραφικό μουσείο "Σκουφά", η Συλλογή Λαογραφικού Υλικού Π.Καραλή και το κέντρο πληροφόρησης Σαλαώρας.

Ο επισκέπτης, πέραν της ιστορικής πλευράς της πόλης, θα ανακαλύψει τους Παραδοσιακούς οικισμούς με τη σπουδαία ιστορία τους (Πέτα, Κομπότι), την απαράμιλλη φυσική ομορφιά τους (Άγναντα, Βουργαρέλι) με τις πηγές, τα γεφύρια, τα γάργαρα νερά και τη μαγευτική θέα. Επίσης, θα γνωρίσει τα οικοσυστήματα της περιοχής και τα τοπία ιδιαίτερης οικολογικής αξίας, όπως τα Τζουμέρκα, τον Αμβρακικό Κόλπο και την κοιλάδα του Αχελώου. Αυτά, με τη σειρά τους, θα τον ξεναγήσουν στα άγρια, επιβλητικά τοπία, σε σημαντικούς υγρότοπους και ακέραιες λιμνοθάλασσες και στους σημαντικότερους υγροβιότοπους της Μεσογείου, αντίστοιχα. Επίσης, για μια περαιτέρω ενημέρωση σχετικά, μπορεί κανείς να επισκεφτεί το παλιό λιμάνι της Άρτας με τον επιβλητικό φάρο, την Κόπραινα, στην οποία λειτουργεί Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και Μουσείο Φυσικής Ιστορίας.

Εκτός όμως από τα σημεία και αξιοθέατα ιστορικού-πολιτιστικού-πολιτισμικού και φυσιολατρικού ενδιαφέροντος, ο επισκέπτης θα μπορέσει να εκμεταλλευτεί τους επιβλητικούς, τεράστιους, ορεινούς όγκους, που περιτριγυρίζουν και αγκαλιάζουν την Άρτα, καθώς και τα γάργαρα, κρυστάλλινα, ορμητικά νερά των ποταμών της, στα πλαίσια του εναλλακτικού τουρισμού. Με επίκεντρο τα Τζουμέρκα, τον Άραχθο, τον Αμβρακικό, ένα ευρύ φάσμα επιλογών ξεδιπλώνεται μπροστά στα μάτια κάθε ενδιαφερόμενου.

Τέτοιες επιλογές αποτελούν οι υδάτινες διαδρομές Canoe Cayak και Rafting, στην τεχνητή λίμνη Πουρναρίου, στο Νεοχώρι του Δήμου Αράχθου και στον Άραχθο, αντίστοιχα. Άλλες δραστηριότητες, όπως η Ιππασία, η Ποδηλασία, οι ορειβατικές διαδρομές, οι περιπατητικές διαδρομές, ο Αερωπτερισμός, το αλεξίπτωτο πλαγιάς, και η συμμετοχή επισκεπτών στον Ιαματικό Τουρισμό (Ιαματικά Λουτρά Χανόπουλου) και στις πολυάριθμες τοπικές παραδόσεις και έθιμα (πανηγύρια, εορτασμοί κ.α.), ολοκληρώνουν τη γκάμα των δραστηριοτήτων του εναλλακτικού τουρισμού, προσφέροντας πρωτόγνωρες εμπειρίες μέσα στη φύση, όπως αυτή αποκαλύπτεται στην πιο αρχέγονη μορφή της.